ben o çıplak fırtınayım kara kutsal nehirlerden geliyorum anılarından şamanlarımın ben o ateşten ağan büyücüyüm o kadim ilk erdişil cadı bak gözlerimin içine bak ben ilk kadının kollarının gerildiği o sedir ağacıyım ben senin terk edilmiş ruhunum
Yıl: 2012
او آغالاماق
او آغلاماغیم
کیم کی سیدحمزه قبریستانینا گئتمهییب، کی یای اولسون، گون اورتاسی اولسون، یاواشدان یئل اسسین و یئل قبیرلرین تورپاغینی قالخیزسین و قوندورسون قلمهلیکلرین دال بوداغینا، و قلمهلیکلر آغیر آغیر اویناسین و گلیب اؤتن تبریزلیلر تورپاغین آلتیندا ماهنی سؤیلهسین بیلمز؛ و او کس کی بو ماهنیلاری ائشیتمهییب و دؤرتدؤورهسینده دولانان او سِئحیرلی تئللری گؤرمهییب ده بیلمز کی غربت نه دئمک!
غربت تکجه اوزاقلیق دهگیل. اوزاقلیقدیر البته؛ کوچه لردن، آخشاما یاخین حیهطلرین عطریندن، اوشاقلارین جیغان ویغانیندان اوزاقلیق! سنی، چوخ اوزاخلاردا قالان سنی، اوشاق اویونلارینا چاغیریلان، خاطیره اولان اولمییان ایندیلردن و یاخین اولان او اوزاق زامانلاردا وار اولان نیشانلار و نیشانه لرده قالان سنی! غربت بو دا دهگیل! غربت اوزاغا گئتمک و اوزاق قالماق، اوزاق دوشمک، اوزاغا آتیلمیش اولماق دا دهگیل تکجه! غربت تونازلانمیشلیقدیر! سؤزلردن، یازیلاردان، معنالاردان، کلمهلردن و زاماندان و مکاندان تونازلانمیشلیق…
ایندی کی غربت اوزاقلیغی بیر اوو کیمی یاخالاییب و اوتوب و اونو اؤز قارنیندا ساخلاییر، یا دا اونلار کی غربتی زامانین غسالخاناسینداکی تهنهشیر داشینا یاتیرتیبلار وتجاووز ائلهییبلر و اوزاقلیق توخومو آتیبلار غربتین دؤل یاتاغینا[1] و او اوزاقلیق سؤزجویگونو، معناسینی دوغوروب؛ بو دوغوم او بعیده تازا بیر بُعد وئریب. او کی سیدحمزه قبریستانینا گئدیب و اورانین عطیری اونون تاریخینین ذهنینه اویولوب بیلر کی تبعید بئله بیر مقوله دیر! اؤزونون خصوصی، بیرئی و بیرئیلیک[2] تاریخیندن سورگونلوکدور! آنا دیلیندن تبعیددیر و سورولموشلوکدور. او دیلدن کی قراردی سن اونونلا اؤزونون بیرئیلیگین ایله رابطه قوراسان و قورابیلمیرسن، قوردورمویورلار! غربت عئینی زاماندا بیر سسدن ده تبعیددیر، او سس کی بیر زامانلار اونون ایگهسییدین و اونو سنین آغزیندان و سؤزوندن اوغورلاییبلار و بیر لشکر دغلباز، مزوویر و قاوواد بو حرامیلیگین قراوولچولوغونا قویولوب.
سسین اوغورلانماسی بوغان بیر اوغورلوقدور! آجیماسیزدیر، رحمسیزدیر، گوبسهین، تاپتایاندیر و بو اوغورلوق هر شئیی کوله لشدیرر. اینسانین دوشونجهسینی و دوشونمهسینی بئله! آمما دیلین تالانلانماسی باشقا بیر شئی دیر. بوتون دونیاسینین تالانماسیدیر. اینسانین اؤز تاریخی قیامیندان اؤنجهسینه تونازلانیلماسیدیر. میمونلوقدان اینسانلیغا قیامیندان اؤنجه سینه… ماغارا چاغلارینا…
ایندی سن اگر اؤز غربتینده دیلینی جیبیوه قویوبسان، ذهنیوین جیبینه، خاطیرهلریوین و آتالاریندان قالان –او آتالار کی اؤزلرینین بیر زامانلار نه دیللری اوغورلانمیشدی نه ده سسلری و سونرالاری آنالارینی آغلاتدیلار- مینلرجه ایللیک دستمالیوون ایچینه قویوبسان، گؤرورسن کی او تاریخی قاووادلار هله ده سنون دیلیوه دیل اوزادیرلار و سنون اینسانلیق حریمیوون حؤرمتینه دیل اوزادیرلار! و گؤرورسن بیر عالمه گولونج عالیم ده بو هنگامهده اونلارلا سسبیر اولوبلار و سن آغلاماقلی اولورسان! اؤز حالیوا یوخ! سنون حالون بیر تاریخی قورخمازلیق حالیدیر. سنون حالون بیر شئعیر و ادب حالیدیر. سن او گولونج عالیملره آغلاییرسان. چونکو اونلار هله ده بیلمهییرلر کی اونلار قاووادلارین دوستداقلارینین قاراوولودورلار و پاسدارلاردان پاسدارلیق ائلهییرلر، دیللری اوغورلانان محبوسلارا قاردییانلیق ائلهییرلر، او محبوسلار کی بیلیرلر سیدحمزه قبریستانی نه دئمک! چونکو بیلیرلر باشقالارینین آزادلیغی ئوچون آیاغا قالخمایانلار اؤز اسیرلیکلرینده سونسوزادهگین قالاجاقلار.
منیم ئوچ آغلاماق یادیمدان چیخماز!
بیری او کی کانادانین تورونتو شهرینده بوز توتان یئتمیشبئش یاشیندا بیر کیشینین آلنیندان اؤپموشدوم و گؤزیاشلاریم سهسسیزجه دامجیلامیشدی و قاریشمیشدی قردهشیمین تؤکدوگو سویا کی بو قوجا کیشینین یورقون تنینی تورپاغا تاپیشیرمامیشدان اؤنجه یویاق. آتام او قوجالیقدا آواره اولموشدو دوغودوغو یئرلردن و دیلیندن قوولموشدو. او سورگونلویو ایله باریشمامیشدی و جان وئرمیشدی سئومهدیگی بیر خستهخانانین یالقیز بوجاغیندا! بو آغلاماغیم ابدیدیر.
ایکینجی آغلاماغیم او کی سئوگیلیم یازمیشدی من گئدیرم و گئتمیشدی! من ده گئتمیشدیم کؤکسومده قیزغین بیر ناجاقلا و آچ بیر ایت کیمی اولامیشدیم گئجهیهجاق و گئجه اولاندا اولامالاریم جومموشدو ئورهگیمدهکی ناجاغیمین دیبینه. بو آغلاماغیم دا ابدیدیر، سونسوزدور!
و بیر ده او آغلاماغیم کی اون ئوچ یاشیمدایدیم. سه گگیزینجی کیلاس متوسطه ایکی. تهرانین خانیآباد محلهسینده حکیم نظامی مدرسهسی. بئش یاشیمدایکن تبریزده آنام آتاما دئمیش کی «توت بو اوغلانین الیندن اؤزونله آپار مدرسه یه یازدیر، منیم دهدمی یاندیردی!» آنامین “بو اوغلان” دئدیگی مندیم. تبریزین سعدی مدرسهسینه باشلادیم و آقا قادرینین -کی او واخیتلار موبارز بیر کیشی اولدوغونو بیلمزدیم هله- کیلاسینا اوتوردوم. مدرسهیه گئتمک او گئتمک، کیلاسدا اوتورماق او! سونرالاری دوهچی محله سینه داشیندیق و او محلهدهکی دانیش ایلک مکتبینه یازیلدیم. دار بیر کوچه نین دیبینده خرابه بیر ساختیمان. کوچه نین باشیندا کؤهنه بیر مسجید. مسجیدین یانیندا کربه ریضا باققال و قاپیسینین آغزیندا اوزون کؤهنهمیش قره پالتوویلا دهلی جعفر. صاباحدان آخشاما اوردا دوراردی، بارماغینی آغزیندا ایسلادار و دووارا بیر شئیلر یازاردی کی بیر گون او خیرداجا اوغلانین یازاجاغی «اؤلومو گؤزلریندن گؤردوم» آدلی رومانینین ایچینه گیرسین. اوغلان اونو هر گون تاماشا ائلردی و سونرا دا گئدردی کوچهنین دیبینده کی مدرسهده اوتوراردی کیلاسدا و بیلمزدی کی اونون اؤز روحوندا اونونلا دانیشانین دیلی نیه اوخوماغا و اؤرگنمهیه مجبور اولدوغو کیتابین دیلیندن فرقلی دیر! سونرالاری دانیش مدرسهسی دوهچی قبریستانینین قونشولوغونداکی، سامان بازاری و بازارچانین یانینداکی رازی مدرسهسینین دالیسینا داشیندی. بو سامان بازاری نین دا اگر دیلی اوغورلانماسایدی دئیردی نئجه سؤودالی باش اونون تورپاغیندا قوپاریلیب و نئجه دارلار اوجالیب!
اون بیر یاشیمدایکن آتام بیر تیکه چؤرهک دالیسینجا ایکی قردهشیمی ده یانینا آلاراق تهرانین یولونو توتدو. یئددینجی کیلاسی حکیم نظامی مدرسهسینده اوخودوم. تبریزده بیز اوشاقلار فارسجا دانیشمدایغیمیز ئوچون چوخ واخیت اون شاهی ناهار پولوموزو جریمه کیمی آتمیشدیق معللیمین میزینین ئوستوندکی تهنیکه قوطویا. کیلاس باشیندا تبریزده فارسجا دانیشماغا مجبوردوق. فیکر ائله یین بیر! بئش-آلتی یاشلاریندا بیر اوشاق کی تازا تازا ایستییر کیتابین ئوزونو گؤرسون، گؤرور کی صمد بهرنگینین دئمیشلیگی، یا کیتاب یالان دئییر یا دا معللیم! “چورهک” بیردن بیره اولوب “نان”، “سو” اولوب “آب”. “نان” یاخشی، قالسین، آمما منیم چورهگیمی، سویومو نیه اوغورلورسوز؟ “مادر” یاخشی دیر آمما منیم آنامی نیه اؤلدورورسوز؟ پدر یاخشی دیر آمما منیم آتامین ده ده سینی نیه یاندیریرسیز؟ یاندیردیلار! و او خیرداجا اوشاق هانسی فاجعهلر ایچینده بؤیودوگونو باشا دوشموردو! تبریزده باشقا اوشاقلارلا آنا دیلیمیزده یعنی تورکجه دانیشاندا، آقا معللیم کی بدبخت اؤزو ده فارسجا بیلمزدی میدادی قویاردی ایکی بارماغیمیزین آراسینا هئی سیخاردی، باسدیراردی، ائله بیل کی ایستیردی بیزیم سیسغا بارماغیمیزی سیندیریب اوغسون! و بئلهجه ده ناهار پولوموز اولان اون شاهیلار گئدهردی معللیمین میزینین ئوستونده کی تهنیکه قوطویا! بیز ده آخشاماجان آج قالاردیق. اون شاهی ناهار پولوموزلا بازارچانین دیبینده، مئیدانا آز قالا بیر توکاندان، بیر تیکه چؤرهک بیر پارچا حالوا آلاردیق. یادیمدادیر ایلین آخیریندا تنیکه قوطونون ایچیندهکی پوللاری ایکی اوشاق آلمیش یترینه پورتاغال قابیغی دولدورموشدو. مئیداندا چاریخچی شاییرد اولان ایکی اوشاق، ایکی قردهش، بویودوکده عدالت ئوچون اللرینه اسلحه آلدیلار و سونرا ایکیسی ده اعدام اولدو.
اوگونلرین آغلاماقلاری یادیمدان چیخیب آمما او اونئوچ یاشینداکی اوشاغین کی ایکی ایل اوندان اؤنجه تبریزدن تهرانا گلمیشدی و مجبور اولموشدو باشقالارینین دیلینی اونلارین اؤزلریندن ده یاخشی بیله و بیلمیردی نیه، او اوشاغین بیر آغلامی هئچ یادیمدان چیخماز!
هئی ی ی ی ی خیرداجا اوغلان نه ائیلیرسن؟
زنگ وورولوب، کیلاس اوشاقلارین جیغان ویغانی ایله دولموشدو! اوشاقلار! او اونئوچ یاشینداکی اوشاغین ذهنینین و روحونون قاتیلی معصوم اوشاقلار! هر گون، هر ساعات، هر لحظه مسخره ائلییردیلر، نیه فارسجا بیلمیرسن؟ تورکلر فارسجا دانیشابیلمدیکلری ئوچون ائششکدیرلر. کیم کی فارسجا دانیشسا ائششک اولماز!
هئی ی ی ی ی اونئوچ یاشینداکی اوشاق، کی یاواش یاواش ارگنلیگه گلیب بالیغ اولورسان، معللیمین صندلیسینین ئوستونه نیه چیخیرسان؟ نیه چیخیرسان معللیمین میزینین ئوستونه؟
میزه بویوم یئتشمزدی. میزه چیخماق ئوچون صندلینین ئوستونه چیخدیم. معللیم گلمهمیشدی هله. میزین ئوستونه چیخینجا جیبیمدن کیچیک بیر کیتابجا چیخارتدیم. باشلادیم اوخوماغا… اوخوماغا و آغلاماغا… آغلاماغا… آغلاماغا و اوخوماغا… گؤزیاشلاریم سئل کیمی آخیردی یاناقلاریما، سیریم سیریم!
تو ای بیمار نادانی چه هذیان و هدر گفتی
به رشتی کله ماهی خور به طوسی کله خر گفتی
قمی را بد شمردی اصفهانی را بتر گفتی
جوانمردان آذربایجان را ترک خر گفتی
شئعری باشا چاتدیرینجا و ساکیت اولونجا تازا گؤرهبلیدیم کی اوشاقلار محض بیر سهسسیزلیک ایچینده دونوب هویوخوبلار. نه بیر جینقیلتی، نه بیر سس نه بیر ترپنمه! کیلاسین سونونا، قاپییا باخدیم. ریاضی معللیمیز گلیب قاپینین یانیندا، ائشیگینده دوروب منه باخیردی. او دا کیلاسا گیرهجگی لحظه ده دونوب قالمیشدی. الیمین ترسی ایله گؤزیاشلاریمی یاناقلاریمدان سیلدیم. میزدن صندله، اوردان یئره یئندیم. ایسته دیم گئدیب یئریمه اوتورام، معللیم الیمدن توتدو اؤزونه طرف چکدی. ایندی ایسلاق یاناقلاریم اونون قارنینا یاپیشمیشدی. ائله او لحظه اؤز هؤنکورتولریمی ائشیتدیم. معللیم الی ایله باشیمی، ساچلاریمی اوخشادی، اؤز دیلیمیزده دئدی کی: “آغلاما اوغلوم! بیر گون گلجک هر شئی دوزهلجک!”ک
چوخ ایللر کئچدی. چوخ! هله ده بیر شئی دئیشمهییب. آتام اؤلدو، سئوگیلیم گئتدی و هله ده تورک اوشاقلاری دیلسیز بوراخیلیرلار و اؤز دیللرنده سورگون ائدیلیرلر. اؤگرندیم کی بو ایشلرآغلاماقلا اولمور، باشقا یول گرک! بیر ال گرک کی بوتون اوشاقلارین باشلارینی باغرینا باسسین و دئسین کی: “ایندی!” و من بیلیرم بو آغلاماغیم ابدی اولمایاجاق! بونو سیدحمزه قبریستانین سیررینی بیلن بیلیر!
هاشیم خیسروشاهی
[1] دؤل یاتاغی: زهدان، رحم
[2] فرد، فردیت
bir yaz gecesi hikayesi
bir yaz gecesi buradayım dedim burada iki acının ortasında kıyısında arzunun ve ölümün yenilginin sonrasında buradayım dedim ve işte böyle tak tak iki kez çarptım elimi mezarımın yatağına: gel dedim geldin mumları yaktın soyundun yalanlardan doğurdun beni çırılçıplak yıkadın sonra öptün ve yeniden gel dedin dünyaya
Anadili Günü Kutlu Olsun!
Wittgenstein der ki “Dilimin sınırları dünyamın sınırlarını gösterir!” Başka bir deyişle insanın varlığı dünyasında bu ise dilindedir. Dilin yok oluşu varlığın yok oluşudur. Anadili işte bu önemli bağlamda ele almalı. Anadillerini yasaklamak bir insanın dünyasını yok etmek ve o insanın varlığını yok etmektir. İnsanların, hangi dinden, ırktan, cinsiyetten ya da deri renginden olursa olsun dili güzeldir. Kutsallık varsa şayet işte bu anadillerin hürmetidir. İnsanların kardeşliği özgür yaşamları içinde anlamlıdır ve bütün anlamlar ancak anadilinde ifade bulur. Anadilini baskılamak bir insanı, bir kavimi, bir ulusu baskılamak anlamına gelir. Şu anda İran nüfusunun %25’nin anadili olan Farsça tek resmi dildir. Ülkenin %75’i ve bu arada 32 milyon Türk kendi anadilinde eğitim görmekten, yazıp okumaktan, toplumun idari işlevinden kullanmaktan yoksundur. Bu facianın hiçbir yorumu, izahı olamaz. Kendi çıkarları için halklar arasında düşmanlığı körükleyen emperyalistlerin “dillerin özgürlüğü” safsatalarına kanmadan insanca bir düzen içinde bütün insanların anadillerinin özgürlüğü için bıkmadan, usanmadan çalışmalı.
bana aydınlıktan söz et (…devamı)
aşikane
seni seviyorum diyen
şarkılarını yitirmiş
hüzünlü bir sarhoştur,
keşke sevdanın
konuşkan dili olsaydı.
bana aydnlıktan söz et!
Adviye Aysan’ın anısına!
h.h.
bu çıkmazda
ağzını kokluyorlar seni seviyorum demiş olmayasın sakın yüreğini kokluyorlar garip bir devrandır sevgili ve aşkı devrik yol direkleri yanında kırbaçlıyorlar aşkı evin zulasında saklamalı Okumaya devam et "bana aydnlıktan söz et!"
savaşa hayır!
orospusunu arayan adam (öykü)
…. adamın ayağı da kanamış… üşüyorum… dışarıda kar ince ince serpişiyor… kaç ay oldu… gelmez artık… senin yüzünden… orospu.. onu aramaya gideceğim… görüyorsun işte bu adam da çekip gitmiyor… dışarı çıkmıyorum belki çeker gider diye… gitmiyor… arkadaşını alıp getirmiş… ne zaman… herhalde ben uyurken sokmuş eve… belki de yatak üzerinde kanlar içinde yatan adamı hakladıktan sonra… şimdi de bu soğuk havada bir don bir gömlek ortalıkta… arkadaşı koltukta oturmuş ağlıyor… başını almış elleri arasına… benim onlarla bir işim yok… bırak ne halleri varsa görsünler… bağırıp çağırsınlar… adam odada fır dönüyor… yeter artık ne zamana kadar sızlayacaksın…. Okumaya devam et “orospusunu arayan adam (öykü)”
tek kişilik tören (öykü)
Saat on elli beş. Yarım saattir her zamanki yerlerinde oturuyordu. Kahvesinden bir yudum aldı. Gazeteden gözünü almadan fincanı tabağa koydu. Saatine baktı. Az sonra gelmeliydi. Bu kaçıncı buluşmaları olacaktı? Tekrar pencereden dışarıya göz attı: Daracık Bastille sokakları eylül yağmuruyla ıslanmıştı. İstanbul’da İstiklal caddesinin kenar sokakları gibiydi. Az sonra gelecek ve yine ilk olacaktı. On altıncı yüzyıl Paris’inden kopup yirminci yüzyılın sonuna otuz kala İstanbul’una düşmüştü o. Menderes asılmadan Vahit Paşanın torunu olan babası uymuştu genç bir hariciyeci iken Fransa’da tanışıp evlendiği annesine. Ve işte Sorbon’da okurken, sabah üniversiteye yakın o geniş alanda sabah kahvesini yudumlarken karşılaşmışlardı. Genç adam, Paris’in sisi oturmuş o gözleri ne zaman görse, onun için hep ilk olacaktı. Gözlerinde, Café’nin bulunduğu alanı yazın gölgesine alan çınarı kızıla çalan ıslak yaprakları yansıyordu hep. İstanbul’a misafir geldiğinde o kasım ayında Boğaz’da çay içtiklerinde de gözleri aynıydı. Sanki Boğaz’ın yosunlarının gölgesi de vardı bu kez. “Hayır!” demişti, “Evliliğe inanmıyorum.” Okumaya devam et “tek kişilik tören (öykü)”
bu kadar basit!
Aşağıdakilerden hangisi yılandır? A- YILAN B-
sardunyalar.com 