Son Çarşamba (Axir çerşenbe) şenliği!

Yarın güneş yılının son çarşambasıdır. 21 Mart ise yeni yılın ve ilkbaharın ilk günüdür. Doğu halkları (Türkler, Farslar, Tacikler, Kürtler…) bu arada özellikle İran Türkleri ve Azerbaycan Cumhuriyeti, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan Türkleri yılın son çarşambasını bir şenlik havası içinde yolcu ederler.

Anımsarım Tebriz’deyken (ve sonraları Tahran’a göç ettikten sonra) sokağımızın ortasında ateş kümeleri yakar ve mahalleli genç yaşlı üzerinden atlar ve bağırırdık: Atıl matıl çerşenbe, bextim açıl çerşenbe! Böylece hastalıkların çöküntüsünü, suskunluğunu, solgunluğunu ateşe verir ve onun canlılığını, kızıllığını ve devingenliğini aldığımıza inanırdık. Bazen kızlar su üzerinden atlar ve aynı şekilde bağırırlar, ya da “Ağırlığım, oğurluğum, derdim belam tökülsün, sular alıb götürsün!” derlerdi.

Son Çarşamba gecelerinde babam elinde birkaç dolu kese kağıdıyla gelirdi eve. Annem kocaman bakır tepsiyi salonun ortasına koyar ve babam kese kağıtlarını tepsiye boşaltırdı: leblebi, kuru üzüm, badem içi, fıstık, ince kabuklu badem (fılıx derdik ona), ceviz içi gibi kuru yemişleri tepeleme yığardı. Annem hepimizin payına düşeni verirdi. bir kısmını ayırırdı. Biz çocuklar da bilirdik bu ayrılan kısım bizden daha yoksul olanın ve çerşembe yemişi alamayanların payıdır. Annemiz bu payı ayırdığı için sevinirdik. Sevinmek için ne de çok sebebimiz vardı. Babam köşesine geçer yaslanır duvara, bizim hay-küyümüz, gürültü patırtımız dinince çağırırdı yanına başlardı bir masal anlatmaya. Biz bir yandan yanımızdakinin yemişinden çalıp güler bir yandan babamızın bıyık altından bize gülümsediğini izlerdik. Mutluluk bir babanın masalıyla gelirdi evimize. Bir annenin kendine ve babamızın önüne koyduğu sıcak çayıyla gelirdi evimize. Yaşam sadeydi. Ev sıcaktı. Mutluluk bonkördü.

Neyse!

Hepinizin Son Çarşambası kutlu olsun. Hastalıkları evinizden alıp götürsün, sağlık, dirçlik, esenlik dolu günler armağan etsin.

چهارشنبه سوری یا چهارشنبه سوزی؟ | پاسخ از ما
Atıl matıl çeşenbe, bextim açıl çerşenbe!
چهارشنبه سوری و فانوس‌های سبز | جامعه | DW | 14.03.2012

Yaz! Hakkını savunan idam edilir!

Temmuz 2012’de İranlı sinema oyuncusu Golşifte Ferahani’nin çıplak fotoğraflarının önce Fransız gazetesi Le Figaro’nun internet sitesinde ve daha sonra da birçok sosyal medya mecralarında yayınlanınca İran’da ve dışarıda büyük yankılara ve geniş tartışmalara yol açtı. Ferahani 2008 yılında Leonarda DiCaprio ile rol aldığı Yalanların Bedeni (Yalanlar) adlı filmde kısa süreyle tek memesini gösterdiği için İran’a girişi yasaklanmıştı. Golşifte kadınlara karşı uygulanan cinsiyetçi tutumları protesto için Jean B. Monidno’nun “Bedenler ve Ruhlar” adlı çalışmasına katılmış ve çıplak pozlar vermişti.

İran sinemasının tanınmış yönetmenlerinden Tahmine Milani konuyla ilgili koparılan gürültü üzerine kısa bir konuşma yaptı. Aşağıda bu konuşmanın çevirisini veriyorum:

“Golşifte’nin çıplaklığını birçoğu destekliyor, birçoğu irdeliyor! Birçoğu küfrediyor, bir kısmı fıkra konusu yapıyor! Ben ise sadece seyrediyorum! Ben ne lehte ne de aleyhte olanlardanım. Esasen beni ilgilendirmediğini düşünüyorum. Esasen bizi ilgilendirmiyor! Geceleri sabaha kadar caddede soğuktan titreyen çocuk bizi ilgilendiriyor mu? Bunca hırsızlık, yolsuzluk hikayesi bizi ilgilendiriyor mu? Peşimize takılan ve her gün daha çok insanı öldüren o yoksulluk çizgisi bizi ilgilendiriyor mu? Ülkede okuma alışkanlığı günde 3 dakikaya düşüşü bizi ilgilendiriyor mu? Kadınların yüzüne kezzap serpilmesi bizi ilgilendiriyor mu? Savaş, petrol, IŞİD bizi ilgilendiriyor mu? Ve binlerce başka zehir zıkkım rezillik bizi ilgilendiriyor mu? İlgilendiriyor mu ki şimdi birisi dünyanın öteki ucunda kendi düşünceleri doğrultusunda çıplak olmuş diye ilgilenelim? Bizim kafamız fazla iyi! Aklımız iyi havalarda, dağınık. Beynimiz boştur. Gözlerimiz kör. Kulaklarımız sağır. Elimiz ayağımız felçli. Ama ağzımız istemediğiniz kadar açıktır. Boş laflar için… Cıvık tahliller için! Kahrolsunlar için.

Canım çok sıkıldı bu akşam haberlerde Rohani hükümeti anlaşmalar sonucunda İran’a ait serbest bırakılan dolarlarla 4000 külçe altın  ve 2500 milyar Tuman (yaklaşık 600 milyon dolar. ç.n.) yurt dışındaki kutsal mekanlara göndermiş ancak ben iki yıldır 5 yaşındaki çocuğuma bir çift tek gramlık altın küpe alarak onu sevindirmediğim halde. Yazık ki yirmi yıl boyunca nükleer enerji bizim hakkımızdır dedik ve karnımıza taş bağladık ama o serbest bırakılan paralardan sen, ben vatandaşa pay düşmeyecek. Sonra da bu lanet olası 4500 Tuman (yaklaşık 10 dolar. ç.n.) sosyal yardım için yüzümüzün suyunu yüzlerce kez dökmeleri gerekiyor ki ödesinler! Kim bu kendisini Tedbir Hükümeti olarak adlandıran hükümetin başı Rohani’ye ülkenin milyar milyar dolar parasını ve külçe altınlarını başka ülkelere göndermesine izin verdi? Halbuki dinsiz alafranga ülkelerinde devletin başı izinsin olarak bir milyon dolar bile başka ülkeye bağışlamaya cüret edemez. Eve helal olan altın külçelerinin ve dolarların camiler, mezarlar ve türbeler için gönderilmesi insanlık adına kabul edilir değil! Bu değil bizi Tanrı’ya yaklaştırmak fersah fersah ondan uzaklaştırır, uzaklaştık ve giderek daha da uzak!

2015’in dikte ödevidir. Satır başı. Yaz!

Gençler hapishanede! Genç kızlar hamile! Anneler üzünçten ölü! Babalar ekmek için it gibi koşuşturmakta.

Yaz!

Babanın ekmek getirmek için takati kalmamış… Baba işsiz! Babanın istihdamda hiçbir payı yok!

Yaz!

O çocuk kanser, her iğnesi 1 milyon Tuman. Onların evi şehrin varoşunda. Annesinin incisi var gözyaşlarında.

Yaz!

Çabamız boşuna! Ev sahibi babayı reddetti. Hacı Rahim kaçıncı kezdir Hacca gidiyor ama benim babamın su ve elektrik faturalarını ödeyecek parası yok.

Yaz!

Namazın kazası olur ancak bizim soframızın gıdası yok.

Yaz!

Mahalle insanı cami yaptırmak için para topluyor ama bizim evin çatısı akıyor.

Yaz!

Komşumuzun oğlu açlıktan öldü ama onlar düzenledikleri başsağlığı meclisinde koyun kuzu kestiler.

Yaz!

Benim ülkemde herkes ya taş satıyor ya taş çarpıyor ya taş atıyor ya da taştan yürekleri var.

Yaz!

Annelerin içi yanıyor, babalar hastadır!

Yaz!

Altmış yaşındaki babam beyzadenin yirmi yaşındaki veledinin villasında bekçidir. Gençlerimiz ihtiyaç yüzünden âşık olduklarını iddia ediyorlar. Kızlarımız yoksulluk yüzünden namertlerin heveslerine bulaşıyorlar.

Yaz!

Benim ülkemde hakkını savunursan idam edilirsin!

Yaz!

Hayatımız ne kadar zor ne kadar kolay ama mecburen geçiyor.

Kağıtları kaldırın!…

Şu anda bir İranlı ve hak sahibi olarak ilan ediyorum ben hiçbir şekilde hatta bir kuruşumun bile komşu ülkelerde türbelerin onarımına, Filistin’e, Suriyeli kardeşlerime ya da kıtlığın olduğu komşu ülkeye harcanmasına razı değilim. Ülkemdeki kardeşlerim açtır, ülkemin babaları hastadır, ülkemin anaları ve kızları krizde ve tehlikede, ülkemin çocukları yoksulluk giysilerini çıkarıp dünyanın diğer öğrencileri gibi masa başında insanlık dersi öğrenmek için daha çok muhtaçtırlar.”

آشنایی با سریال رو در رو تهمینه میلانی
Tahmine Milani
در باره برهنگی گلشیفته فراهانی | شهرگان | Shahrgon
Golşifte Ferahani

Jean B. Mondino’nun Bedenler ve Ruhlar adlı kısa filmi.